06:35
21:31
14:50
03:12
Ilbehera Mai. 18 Eka. 1
Ilberri Mai. 16 Mai. 31
0:00 - 24:00 Fruitua
Tomate, piper, alberjinia eta fruitu emaileak landatu
Maiatzaren 18ko 21:25 arte ILGORA, hortik atzera ILBEHERA
Aste osoa ILBERRI
Tomate, piper, alberjinia eta fruitu emaileak landatu. Ilbehera hau aproposa da fruitua ematen duten barazkiak landatzeko, bereziki aste burua: ostiral eguerditik igandera.
Baratzerako ereintza: berdetarako baratxuria, aza, aza gorria, Bruselako aza, azalorea, erromaneskua, brokolia, Daikon arbi zuria, errefautxoa, errukula, uraza, txikoria, kukulua, zerba, erremolatxa, borraja, azenarioa, mihilua, apioa, arbi-apioa, babarrun luzea, potxa, leka motza, leka luzea, kuiatxoa, luzokerra, kuia, txitxirioa, patata, tomatea, alberjinia eta piperra. Berotegirako ereintza: tipula gorria, kukulua, borraja, apioa, zerba, ziazerba, erremolatxa, apioa, potxa, leka luzea, leka motza, kuiatxoa, luzokerra, patata eta tomatea.
Baratzean landatzea: aza, zainzuria, uraza, orburua, zerba, borraja, arbi-apioa, kuiatxoa, luzokerra, kuiatomatea, alberjinia, piperra eta marrubia. Berotegian landatzea: tipula gorria, azalorea, brokolia, uraza, erremolatxa, ziazerba, borraja, apioa, luzokerra, piperra, alberjinia eta tomatea.
Aste honetan egiteko lan aproposak: Tomate, piper eta alberjinia landatu. Palmondoak landatu. Patata berria erein. Lehen babarrunak eta lekak erein. Hostoa galtzen ez duten landareak landatzea, ilbeherako azken egunetan.
Ongarri berdea moztu eta lurrari eman, edo aziendari, edo luar pilari erantsi edota lurrustela sortzeko bazter batean utzi.
Landare usaindunak erein, banatu eta landatu: menda, ezkaia, izpilikua
Feijoa, garrazkiak edo zitrikoak, ahuakateondoa eta hostoa galtzen ez dutenak landatu.
Txertatutako landareetan txertoaren azpitik hazitako altsumak kendu.
Soropila areatzeko garaia da. Hondarra ere eman daiteke, baita ongarria ere lehen eman gabe badago.
Soropil berriak sortu edo lehengoak osatzeko belar hazia erein.
Udan loratzeko erreboilak landatu: dalia, gladioloa, kana, begonia eta abar
Udan loratzeko lore landareak landatu.
Palmondoak landatzeko sasoia da.
Hostorik galtzen ez duten landareak landatzeko azken aukera.
Udaberriaren hasieran loratu diren zuhaixkak loraldiaren ondoren inausi.
Loreontzia zintzilik jarri eta goitik behera kolore deigarriko lore jauzia. Hona bost lore ezberdin: Begonia dragon gorria, Calibrachoa laranja, Osteospermum horia, Euphorbia Diamond Frost zuria eta Scaevola arrosa.
Ureztaketa zaindu eta bi astero ongarria erantsi urari.
Sagarraren bihotza jaten duen harraren aurkako borroka maiatzean abiatu behar da. Onena tranpak erabiltzea da. Tranpa tximeletaren hormona sexualaren usaina duen kartoi berezi bat da, eta tximeletak hurbiltzean bertan itsatsita geratzen dira.
Loraldia amaitzean jartzen dira eta erasoa maiatza amaiera aldera hasi ohi da. Astebetean 3-4 baino gehiago erori badira eta giro epelak badira, astebetera tratatu behar da, arrautzetatik harrak orduan jaiotzen ariko baitira. Tratamentua hamar bat egunetara errepikatu egin behar da.
Tratatzeko Bacillus thuringiensis erabiltzen da, eraginkortasuna areagotzeko xaboi potasiko pittin bat erantsita.
Erlazionatutako landarea: Sagarrondoa
Honezkero loratu da patata. Begi bistara, ederki antzemateko moduan azaldu du seinalea: loreak esan nahi du lurpean patata aleak jateko moduan daudela. Jakinaren gainean jartzen gaitu.
Urte garai honetako gutizietako bat da. Neurria hartu, behar duzun adina bakarrik bildu, jan ahala atera edo atera ahala jan. Ez gehiegi bildu, gero jaterako azala zakartu egingo zaio-eta.
Onena, benetako gutizia lurretik atera berritan guri guria dagoenean jatea da, azal eta guzti. Probatu, ez zara damutuko.
Erlazionatutako landarea: Patata
Onddoek sortutako gaitzak tratatzeko baratxuria eraginkorra da.
Euri-ur litro batean koilarakada buztin ondo nahastu, erantsi 20 tanta baratxuri olio esentzial eta xaboi beltz edo potasiko apur bat.
Nahastu eta gaixotutako landarea ihinztatu.
Baratxuri minda ere erabili daiteke.
Udazken eta negu luzeak goxatzeko ganbara betetzea komeni. Oraintxe da udazkenaren hasieran bildu beharko ditugun artoa, babarruna eta kuia ereiteko sasoia.
Hirurak soro berean haziko dira, elkarri mesede eginez. Artoak babarruna eutsiko du, lurreko hezetasunetik urruti eta babarrun lekak itzaletan babestuko ditu, ale finagoa izateko. Babarrunak sustraietan dituen bakterio apopilo batzuen bidez lurra nitrogenoz aberastuko du, artoaren eta kuiaren mesedetan, alde ederrean haziko dira. Kuiak ertzetan geratzen diren zirrikitu eta tarteak baliatuko ditu eta eguzki argitan mardul haziko da, kuia buru ederrak emanez.
Zenbaitek lehenik artoa erein, eta hura arra betekoa egin denean aldamenean babarruna ereiten du. Beste batzuek, biak batera ereiten dituzte. Babarrunak aihena azkarrago ematen du, baina artoa laster haziko da eta orduan aihena bildu eta kitto.
Maiatza da palmondoak landatzeko garaia. Neguko hotzak ahaztuta, urteko egun luzeenetako argiaren emana eta lurra ederki berotuta. Hiru baldintza horiekin lorontzitik edo bizitoki batetik bestera mugitzen dugun palmondoa erraz itsatsiko da.
Palmondoen sustraiak ez dira adarkatzen, sortan bezala daude. Bakoitza lodiera berekoa da luzero guztian, porruak, baratxuriak edo tipulak dituzten bezala. Denak enborretik sortzen dira eta bertatik sustrai berriak emateko izugarrizko erraztasuna du. Palmondok enborra badu, landatutakoan sustrai berri horiek eman eta lurrera tinko lotu bitartean, 2-3 urtez hesola batzuekin lotuta eduki. Eta hasieran lagundu, ura eman eta baita zer jana ere.
Txalupa orkidea neguan barruko landarea da, baina udaberriaren sasoi beroena eta uda kanpoan bizitzea gustatzen zaio.
Atera erdi itzaletara, erabat eguzki galdatan jarri gabe eta ahal baduzu euri urarekin bustitzen dela. Ureztatzeko ere ur hori jaso.
Urria hasieran barrura sartu.
Aza, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, arbi zuria, artoa, babarruna, errefaua, errukula, uraza, kukulua, ardi-mihia, endibia, zerba, erremolatxa, azenarioa, apioa, apio-arbia, mihilua, leka motza eta altua, kardua, kuia, kuiatxoa, mihilua, martorria, mendaroa, porrua, txikoria, luzokerra, patata, borraja, eskarola, meloia, angurria, kertxuna edo berroa, perrexila, perraitza edo apoperrexila, sabia, terebuza, getozka, Zeelanda Berriko ziazerba, sendapokia eta pastinaka.
Berotegirako: zerba, erremolatxa, azenarioa, apioa, leka motza eta altua, luzokerra, tomatea, albahaka.
Tipula gorria, tipulatxa, aza, aza gorria, bruselaza, azalorea, erromaneskua, brokolia, uraza, kukulua, orburua, kardua, zerba, borraja, ziazerba, kuia, kuiatxoa, luzokerra, tomatea, alberjinia, piperrak, albahaka, meloia eta angurria. Berotegian: apioa, luzokerra, tomatea, alberjinia eta piperrak.
Arbatu eta makila edo sarea jartzea eskatzen duten landareak zaindu, erori edo makurtu ondoren berriz zuzentzen energia asko galtzen dute-eta.
Tomatea aurrez jarria badugu kimatu. Tartean urazak edo eskarolak jarri, tomatea datorren bitartean ederki haziko dira hauek. Piper landareen artean ere gauza bera egin daiteke.
Baba landarea zaindu. Goiko puntta berrian zorri beltzak azaltzea ohikoa da. Loreak amaitzen direnetik gora 2-3 hosto utziz punta moztu eta hantxe bertan erre, inora mugitu gabe. Lekak amaitzen direnean landarea tiratuz ez atera, ipurditik moztu sustrai aberatsak bertan geratzeko. Zarba bera ere oso ona da, txikitu eta luar pilari eman.
Beranduko loraldi bakanak izango dira: sagarrondoak, intxaurrondoak...
Hostajea galtzen ez duten arbolak landatu: zitrikoak, mizpira japoniarra, gurbitza, olibondoa, ahuakateondoa...
Beharrezkoa bada, tratamenduak egin: mahatsondoaren zurina, sagarrondoaren harjoa... Azken hau zaindu. Tranpak jarri, hormona dutenak eta harra harrapatzen hasi orduko tratatu; bi produktu natural erabiltzen dira: karpoborusina da onena, eta bestela Bacillus thuringiensis. 10 eguneko tartearekin 3-4 tratamendu egin.
Fruituak bakandu; batez ere fruitua urtero beharrean biz behin emateko joera duten arboletan: beranduko sagarrak eta udareak, eta abar.
Enborrean agertzen diren altsumak kendu, batez ere txertoaren azpiko aldeko mentuoinekoak. Sustraietatik zuzenean zurkaitzen bat aterako balitz, hura ere kendu.
Hostorik galtzen ez duten zuhaitzak landatzeko azken aukera.
Maiatzeko ilgoran botatzen da haltza.
Palmondoak landatzeko urte sasoi onena.
Udaberriarekin loratzen direnak loratu ondoren inausi: forsithia, kerria, judasen arbola, amañililia, irasagarrondo japoniarra, sasi azaharra... Bateren bat ugaritu nahi bada, moztutako adarrak aldaxka gisa landatu.
Udan loratzeko erraboilak landatu: dalia, gladiolo, lilium, kana, begonia... Udako sasoiko loreak emango dituztenak erein, zehar aldatu eta landatu.
Hostoa galtzen duten landareen hesien lehen inausketa. Hesi berriei lehen kimaketa egin, behetik zabaldu daitezen, koniferoei ezik.
Soropila mozteko garaia. Erein berria den belardia ebakitzeko makinaren xafla ondo zorroztu, bestela moztu adina atera egingo du. Ura behar badu ere eman. Ongarri xehea ere eman daiteke.
EMAN HARTURAKO:
Zirkuitu ibilbidea 2, Industrialdea 15
20160 Lasarte-Oria. Gipuzkoa. Euskal Herria
bizibaratzea@bizibaratzea.eus
+34 943371545
Bidelagun
cc by-sa
Sareko kide
Ekoedizioaren Institutuko bazkide
