Sapar zailari aihotz zorrotza.

Ardi buru beltzen gasna sotoa Donibane Garaziko zitadelan

2010. urtean sortu zuen laborari talde batek Buru Beltza elkartea, ardi buru beltzaren desagertzea geldiarazteko, baita arraza babesteko eta indartzeko ere. Ehun artzain inguruk osatzen dute elkartea egun, eta guztira 70.000 bat buru beltz dituzte, baina arraza horretako ardiak bakarrik jezten dituzten pertsonak geroz eta gutxiago direla ere sumatu dute azken urteetan. “Buru beltzen esnea hobeki banatzeko beste balorizazio bat xerkatu nahi dugu, gasna desberdina egiteko eta laboraria biziarazteko”, adierazi du Irulegi Irratian Mikel Negueloua hazleak eta elkarteko presidenteak. Bide horretan, egitasmo berria du esku artean elkarteak: Donibane Garaziko zitadela azpian gasnak ontzeko gunea irekiko dute.

Garazi Zabaleta
Garazi Zabaleta

2016tik ARGIAn astero esperientzia baten berri ematen du.


2026ko maiatzaren 25a
Mundu bizigarriago bat eta bizitza gozagarriago bat egunero lantzen dugunon komunitateak eusten dugu Bizi Baratzea. Horregatik jartzen ditugu sarean eduki denak libre, Lurrari begiratzen eta entzuten diogunak gero eta gehiago izan gaitezen. Batu komunitatera. EGIN BIZI BARATZEAKOA.

Donibane Garaziko zitadela azpian tenperatura eta hezetasun aldetik gaztak ontzeko baldintza oso onak zeudela ikusi zuten proiektuaren bultzatzaileek, harrizko murru eta tunelez osatutako gunean. “2022an egin genituen neurketak. Uda oso beroa izan zen eta ikusi genuen gehieneko tenperatura 17º-koa izan zela bertan”, azaldu du Neguelouak. Baldintza oso egokiak dira gaztak ontzeko, baina, hala ere, hozteko, airea berritzeko eta hezetasuna mantentzeko sistemak ere jarriko dituzte tunelean. “Dena dela, lekua oso aproposa da, irudi du zitadelako gunea gasnak egiteko pentsatua dagoela”, dio erdi-barrez artzainak.

 Buru Beltza elkartea

Buru beltzen esnea aparte biltzea eta bereizita gasnatzea bultzatu nahi du elkarteak, baina horretarako beharrezkoa da esnea balorizatzea. Asmo horrekin, ardi buru beltzen gasna marka sortzeko elkarlanean ari dira azken urteetan hainbat gasnategirekin. “Bakoitzak bere gasna egiten du, baina gauza bateratu baten xerkan ari ginen gu, eta pentsatu genuen gasna ontzeko momentua aukera egokia izan zitekeela, horiek berdintzeko eta guziei ber itxura emateko”, dio Neguelouak. Horrela hasi ziren gasnak elkarrekin ontzeko soto baten bila, eta horrela lortu dute Donibane Garaziko Herriko Etxearekin zitadelako gunea urririk erabiltzeko hitzarmena. Hori bai, gunea babestuta dagoenez, ezingo dute egituran inolako aldaketarik egin.

2027an martxan jartzea helburu

Buru beltzen esnearekin ekoizten duten gasnategientzako proiektu bateratua da zitadelako ontze gunea, eta batik bat horiek erabiliko dute. “Gasnategientzako pentsatu genuen batez ere, produktua balorizatuz haiek esnea hobeki ordain dezaten. Hastapen batean haien gasnak sartuko dira ontzera, baina baliatu nahi duten etxe ekoizleentzat ere tokia egonen da”, gehitu du. 15-20 bat gasna tona ontzeko tokia dago, beraz, ez dira guztiak ontze prozesu osoan bertan egonen, baina denbora tarte bat behintzat han eginen dute denek. 2027an ontze-gunea martxan egotea espero dute bultzatzaileek.

“Barazkiak dira proiektuaren ardatza, baina loreek ilusioa piztu didate berriz”
2026-05-18 | Garazi Zabaleta
Urteak daramatza Ane Gorosabel Mongek Bergarako Elkoro baserrian nekazari. “2014an hasi nintzen ortu lanetan, lehen urteetan beste lan batzuekin uztartuz, baina 2017an profesionalizatzeko pausoa eman... (+)
Gazta egiteko asmoz ardiak jarri, eta artilea lantzen amaitu
2026-05-11 | Garazi Zabaleta
Ataungo (Gipuzkoa) Ustatxo Goikoa baserrian kokatua da Sandra Clivilleren Maduixa Gorria proiektua. Artisau lanean ari zen lehenagotik, baina 2004an baserria erosi eta artaldea jarri zutenean... (+)
Laborariek kudeatutako denda Ortzaizen
2026-05-04 | Garazi Zabaleta
20 urteko ibilbidea du Ortzaizeko (Nafarroa Beherea) Kaiku Borda proiektuak; 2006an sortu zuten inguruko hiru gasnagilek. “Artisauen gunea zen eraikina lehenagotik, eta emeki-emeki, bertan laborariak... (+)
Belar infusio eta hidrolatoak eredu agroekologikoan
2026-04-26 | Garazi Zabaleta
Bidarrain (Nafarroa Beherea) kokatzen da Cecile Vivanten Kamamila proiektua. 2018an abiatu zuen egitasmoa, kazetaritzaren mundutik laborantzara salto ematea erabaki zuenean. “Senarrak eta biok bizikleta bidaia... (+)
Ekoizpen agroekologiko kooperatiboak martxan jartzeko formazioa
2026-04-20 | Garazi Zabaleta
Debagoienan (Gipuzkoa) elikadura burujabetzaren eta kontsumo iraunkorraren alde egiten ari diren lanketa orokorraren baitan, Tokixan elkartea sortu zuten pasa zen irailean, eskualdeko hainbat eragilek eta... (+)
gora